Plannen door de eeuwen heen

Posted on

Plannen door de eeuwen heen

Verdeling van de lokalen in 2008

Gelijkvloerse verdieping of woonverdieping :

Lokaal 0.1: vroeger woonkamer, later slaapkamer (+/- 1950-2000)
Lokaal 0.2: met aanhangsel 0.2.a : vroeger keuken, later slaapkamer (+/- 1950-2000) met ‘smokkelkot’
Lokaal 0.3: kleine gang, nachthal
Lokaal 0.4: opkamer, later ‘voddenkot’
Lokaal 0.5: ‘spin’ (Deze benoeming is onjuist. Het spin is de naam van de halfondergronds gelegen neerkamer waar de voedingswaren werden bewaard.), later bijkeuken
Lokaal 0.6:  gang
Lokaal 0.7: vroeger slaapruimte, later woonkamer (+/- 1950-2000)
Lokaal 0.8: vroeger voorstal of kalverstal, later keuken en slaapkamer (+/- 1950-2000)
Lokaal 0.9: koestal, later bergruimte met toilet (0.9.a) en douche (0.9.b)
Lokaal 0.10 tot en met 0.14: vormen de schuur, vroeger volledig als schuur in gebruik, later opgedeeld in:
Lokaal 0.10 : benoemd het ‘alaam’. Het alaam is een gereedschapskamer of de verzameling gereedschappen van een (hoef)smid. Het lokaal werd wellicht zo genoemd na de vergroting van de toegangspoort en de ingebruikname van dit schuurdeel als koetshuis en paardenstallingen.
Lokaal 0.11: paardenstal
Lokaal 0.12: alaam 2 of koetshuis
Lokaal 0.13: dorsvloer
Lokaal 0.14: tasvloer
Lokaal 0.15: kippenhok
Lokaal 0.16: vroeger varkenskoten (1840), later bakhuis (+/- 1950-2000)
Lokaal 0.17: vroeger voergang van de varkenskoten
Lokalen 0.18 en 0.19: varkenskoten
Lokaal 0.20: vroegere kippenkot, later biggenkot
Plaats 0.21: waterput
Plaats 0.22: mestvaalt, mesthoop

Zolderverdieping:

Zolder +1,1: zolder boven woonhuis.
Zolder +1,2: zolder boven stal
Zolder +1,3: duiventil


Kelderverdieping :

Kelder -1.1 : kelder, grote kelder
Kelder -1.2 : neerkamer, voedselbergplaats, het spin

1) Plan van het Heilig  Geesthof  uit 1750. Getekend door de vrij onbekende Franse kapitein en geografisch inginieur Jean Villaret (1703 – 1760). Hij bracht 25 jaar voor Ferraris onze streken in opdracht van Franse koning in kaart.

2) Luchtfoto van Google Earth

Het Heilig Geesthof opgetekend door het armenbestuur in 1813, noord-zuid  georiënteerd (Rijksarchief Leuven, 6810).

Kadastrale schets 1875 (Archief OCMW Leuven).

Plan uit 1840 van de nieuwe varkenskoten (Archief OCMW Leuven).

Inplanting en omgeving

Vandaag is het Heilig Geesthof gelegen aan de Smisstraat 1 in 3220 Holsbeek. De huidige kadastrale gegevens luiden : Holsbeek, Wijk C, perceelnummers 112D, 113D, 114E (woning), 115D en 115E. De hoeve ligt op anderhalve kilometer buiten de dorpskern van Holsbeek, maar dicht bij de Kortrijksebaan. De Kortrijksebaan is eigenlijk een oude weg tussen twee dorpskernen  Holsbeek en Kortrijk-Dutsel.

Het Heilig Geesthof ligt echter niet onmiddellijk aan deze weg en wordt er ook niet rechtstreeks door ontsloten. Hiervoor moet men een hondertal meters de Smisstraat nemen. De Smisstraat loopt aan de overzijde van de Kortrijksebaan door in de huidige Bosstraat. Beide gedeelten van de straat lopen echter dood , de zuidzijde op de beboste heuvelrug van de Speelberg, de noordzijde op het waterachtige valleigebied van de Winge. De straat heette eertijds ook Broeck Straete, een duidelijke verwijzing naar het natte gebied met ontwateringsbeek­jes dat op diverse kaarten ten noordoosten van de hoeve gesitueerd is.

Het is logisch dat beide straatgedeelten doodlopen ze vormen de ontsluiting van de landbouwgronden gelegen rond de kern van het dorp Holsbeek.  De straat noemde vroeger ” Heilige Geeststraat” naar de naam van de hoeve die er het begin van vormt. Deze naam droeg de straat vanaf 1830 en dus tot zeker na ongeveer 1860. Waarom de straat later Smisstraat werd genoemd  is minder duidelijk. Mogelijks verwijst de naam naar belangrijke smeedactiviteiten in het Heilig Geesthof. Ook andere sporen wijzen op de aanwezigheid van een (hoef)smid in het hof. De straat bestond tot ongeveer 1947 uit een kasseiverharding die daarop omwille van de slechte staat vervangen werd door een betonbestrating.

De kaart van de goederen van de Grote Heilige Geest onder Holsbeek opgesteld door landmeter Gens in 1783, toont meer detail. Aan de zuid- en oostzijde strekt zich een aangelegde tuin uit. Aan de noordzijde lijkt er een park te zijn geweest aangelegd  rond een vijver, die mogelijks ontstaan is bij het scheppen van leem voor het produceren van de bakstenen. Van deze vijver resten nog een kleine poel, een afwateringskanaal langs de perceelsgrens en een zonk in het landschap. Een geknotte wilg markeert nog steeds de knik in de perceelgrens.

Volgens de datum­steen boven de inrijpoort dateert de hoeve uit 1735. Het historisch onderzoek heeft echter geen bronnen over een bouw of verbouwing uit de 18de eeuw opgeleverd. Deze datum komt nochtans overeen met de architectuur en de constructiewijze van het woonhuis en de schuur. Het is aanvaardbaar te stellen dat er voor de 18de eeuw een boerenhuis stond in vakwerkbouw, dat in de 18de eeuw in twee fazen versteend is. Op de zolder zijn nog restanten van een volledige lemen scheidingsmuur.

Verder in de Smisstraat stond er op het einde van de jaren 1920 nog een kareeloven. De leem voor de bakstenen werd ter plaatse geschept.  Mogelijks was de oven die diende tot het bouwen van het H. Geesthof echter dichter bij de hoeve opgetrokken omwille van het relict in de vorm van de vijver. Misschien is de kareeloven zelfs gerecupereerd als bakoven achter de hoeve.

 

Terug naar overzicht.